कार्यकर्ता..

कार्यकर्ता हे सर्वोच्च पद आहे. हे पद अढळ ध्रुव ताऱ्याप्रमाणे असल्याने कधीही ते कोणालाही हिरावून घेता येत नाही. या पदाला तसे ग्लॅमर नसल्याने बहुधा सर्वांना नेता होण्याची हौस आणि घाई झालेली असते. ग्रासरूटला जमिनीवर पाय रोवून अतिशय समर्पित सेवा भावनेने व्यवस्था परिवर्तनाच्या चळवळीतला कार्यकर्ता हा अतिशय प्रमुख शिलेदार असतो. धोरणकर्ते आणि सर्वसामान्य जनता यांच्यामधील हा सर्वमान्य प्रमुख दुवा असतो. 

स्वातंत्र्यपूर्व आणि स्वातंत्र्योत्तर काळात विशिष्ट विचारसरणीने भारलेले आणि झपाटलेले कार्यकर्ते मोठ्या प्रमाणावर होते. नेमून दिलेलं काम ते चोख पार पाडत असत. व्यक्तीशी आणि विचारांशी बांधिलकी ते जिवापाड जपत असत. मात्र अलीकडच्या मोबाईल युगात गल्ली ते दिल्ली, घर ते शाळा किंवा चौकाचौकात सामाजिक सांस्कृतिक मूव्हमेंटऐवजी रोज इव्हेंट झालेले दिसून येतात. सोशल मीडियावर त्याचा रोज रतीब पाहायला मिळतो. आपल्या खांद्यावर आपलंच डोकं रहावं यासाठी किंवा कोणी आपला त्यांच्या स्वार्थासाठी वापर करू नये याचं आत्मभान कार्यकर्त्याला असणे आवश्यक आहे. हाती कोणता झेंडा घ्यावा किंवा कोणत्या पालखीचे भोई व्हावं हा ज्याच्या त्याच्या वैचारिक जडणघडणीचा विषय आहे. 

मौनात राहण्यापेक्षा व्यक्तीला अभिव्यक्ती असावी. मत असावं. भूमिका असावी. आणि मतभेदांमधलं स्वातंत्र्य आणि सौंदर्य विचारात घेऊन, कोणताही आक्रस्ताळेपणा न करता संयतपणे व्यक्त होता यावं. बऱ्याचदा कार्यकर्ता विचारवंत असत नाही आणि सो कॉल्ड विचारवंत कार्यकर्ता असत नाही. कार्यकर्त्याचा काही एक अभ्यास असावा. प्रत्येक कार्यकर्त्याने भारतीय संस्कृती, धर्मविचार, संतांची प्रबोधन परंपरा, महामानवांचं लोकोत्तर कार्य, व्यक्तिगत आणि सामाजिक सार्वजनिक जीवनात सांविधानिक मूल्यांचे अधिष्ठान इत्यादींबाबत स्वतःचे भरण-पोषण करून घेणे अतिशय आवश्यक ठरते. 

भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याचा अमृतमहोत्सव साजरा करत असताना भारताच्या उज्ज्वल भवितव्यासाठी असल्या अस्सल कार्यकर्त्यांची वाणवा क्लेशदायी आहे. पोटार्थी चाकरमानी आणि व्यवस्थेने ज्यांना सर्व काही बहाल केलेले आहे असली बरीचशी मंडळी आत्ममग्न आहेत, झालीच तर केवळ चर्चिल आहेत. गावगन्ना कार्यकर्ते जिकडे घुगऱ्या तिकडे उदो उदो करत ही निवडणूक, ती निवडणूक करत अल्पसंतुष्ट आहेत. प्रत्येक निवडणुकीत जात आणि पैसा निर्णायक ठरतो. इथल्या शिक्षणाने आपली यत्ता उंचावली नाही हे मात्र खरं..

- मारुती शेरकर